गायत्री मंत्र हा 'सर्व मंत्रांची जननी' मानला जातो. गायत्री मंत्र हा 'वेदांची माता' आहे. गायत्री मंत्र सर्व अंधकाराचा नाश करणारा आहे. याला 'महामंत्र' किंवा 'गुरुमंत्र' असेही म्हटले जाते.
गायत्री मंत्र सर्वप्रथम ब्रह्मर्षी विश्वामित्रांना प्राप्त झाला. गायत्री मंत्राचे मुख्य महत्त्व म्हणजे सूर्यदेवाची उपासना. वेदानुसार, गायत्री मंत्राचा जप सूर्योदयाच्या आणि सूर्यास्ताच्या वेळी सूर्याकडे तोंड करून करावा. गायत्री मंत्राचा जप दिवसातून तीन वेळा सकाळ, दुपार आणि संध्याकाळ केला जाऊ शकतो. सकाळी हा जप ब्रह्मदेवाला समर्पित असून त्याला गायत्री म्हटले जाते, दुपारी हा भगवान विष्णूला समर्पित असून त्याला सावित्री म्हटले जाते; तर संध्याकाळी हा भगवान शिवाला समर्पित असून त्याला सरस्वती म्हटले जाते. गायत्री मंत्रात मुख्यत्वे 24 अक्षरे आहेत.
सर्व प्रकारची लाल फुले
प्रातः रोहिणी, मृगशीर्ष, उत्तरा भाद्रपद, उत्तरा फाल्गुनी, रेवती, मूळ, स्वाती
गायत्री मंत्राच्या जपाची संख्या 1,25,000 वेळा आहे
वेदमाता गायत्री देवी ही गायत्री मंत्राची अधिष्ठात्री देवता मानली जाते. त्या ज्ञानाची देवी आणि चार वेदांची देणगी देणाऱ्या देवी सरस्वतीचे रूप आहेत. गायत्री देवी लाल कमळावर विराजमान आहेत जे समृद्धीचे प्रतीक आहे; त्यांच्यासोबत पांढरा हंस आहे जो शुद्धतेचे प्रतीक आहे; त्यांच्या एका हातात पुस्तक आहे - जे ज्ञानाचे प्रतीक आहे आणि दुसऱ्या हातात औषध आहे जे आरोग्याचे प्रतीक आहे. त्यांना 5 मुखे दाखवली आहेत जी 'पंचप्राण' किंवा 5 ज्ञानेंद्रियांचे प्रतीक आहेत. गायत्री मंत्र हा सूर्याला समर्पित आहे. सूर्य हा सृष्टीचा निर्माता (सवितृ) मानला जातो. गायत्री मंत्र ही प्रकाशाचा आणि जीवनाचा चिरंतन स्त्रोत असलेल्या सूर्याला केलेली प्रार्थना आहे, जी आपली बुद्धी योग्य दिशेने नेते आणि आपली जाणीव जागृत करते. सवितृ म्हणजेच सूर्य देवामागील खरी प्रेरक शक्ती सविता म्हणजेच गायत्री आहे.
वैश्विक जाणीव मिळवण्यासाठी आणि अंतर्ज्ञान जागृत करण्यासाठी गायत्री मंत्राचा जप केला जातो. असे मानले जाते आणि पाहिले गेले आहे की गायत्री मंत्राच्या नियमित जपाने प्राणशक्ती वाढते, उत्तम आरोग्य, बुद्धिमत्ता, मानसिक ताकद, समृद्धी मिळते; शहाणपण व आत्मज्ञान प्राप्त होते आणि परम सत्याच्या - अंतिम ईश्वरी साक्षात्काराच्या दिशेने मार्ग मिळतो. गायत्री मंत्रात विघ्ने दूर करण्याचे, रोगांपासून मुक्ती देण्याचे आणि संकटांपासून रक्षण करण्याचे सामर्थ्य आहे. असे मानले जाते की एकूण 24 प्रकारचे गायत्री मंत्र आहेत, ज्यांचा जप वेगवेगळ्या हेतूंसाठी केला जातो.
गायत्री मंत्र वेदांचे हे मूलभूत तत्त्व सांगतो की मनुष्य कोणत्याही प्रेषित किंवा अवताराच्या मध्यस्थीशिवाय स्वतःच्या प्रयत्नांनी आपल्या जीवनात ईश्वराची प्राप्ती करू शकतो.
ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यम् भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात् |
विष्णू गायत्री मंत्राचा जप केल्याने बुद्धिमत्ता प्राप्त होते.
ॐ श्री विष्णवे च विद्महे वासुदेवाये धीमहि, तन्नो विष्णुः प्रचोदयात् |
लक्ष्मी गायत्री मंत्राचा जप केल्याने सुख-समृद्धी आणि यश प्राप्त होते.
ॐ महादेव्यै च विद्महे विष्णु पत्न्यै च धीमहि, तन्नो लक्ष्मीः प्रचोदयात् |
आपली कामे सिद्धीस जाण्यासाठी नारायण गायत्री मंत्राचा जप केला जातो.
ॐ नारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि, तन्नो नारायणः प्रचोदयात् |
आकर्षणासाठी कृष्ण गायत्री मंत्राचा जप केला जातो.
ॐ देवकीनन्दनाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि, तन्नो कृष्णः प्रचोदयात् |
दीर्घायुष्य लाभण्यासाठी शिव गायत्री मंत्राचा जप केला जातो.
ॐ महादेवाय विद्महे रुद्र मूर्तये धीमहि, तन्नो शिवः प्रचोदयात् |
जीवनातील अडचणी आणि संकटांवर मात करण्यासाठी गणेश गायत्री मंत्राचा जप केला जातो.
ॐ तत्पुरुषाय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि, तन्नो दन्ति प्रचोदयात् |
ॐ भूः ॐ भुवः ॐ स्वः ॐ महः ॐ जनः ॐ तपः ॐ सत्यम्। ॐ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात् । ॐ आपो ज्योति रासोsमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरोम् ।।
।।ॐ भूर्भवः स्वः ॐ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ॐ धियो यो नः प्रचोदयात् ॐ।।
।। ऐं तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ऐं धियो यो नः प्रचोदयात् ऐं ।।
।।श्रीं भूर्भवः स्वः श्रीं तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि श्रीं धियो यो नः प्रचोदयात् श्रीं।।
।।ह्रीं भूर्भवः स्वः ह्रीं तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि ह्रीं धियो यो नः प्रचोदयात् ह्रीं ।।
।।क्लीं भूर्भवः स्वः क्लीं तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि क्लीं धियो यो नः प्रचोदयात् क्लीं।।
।।क्रीं भूर्भवः स्वः क्रीं तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि क्रीं धियो यो नः प्रचोदयात् क्रीं।।
5 लाख + पेक्षा जास्त वैदिक ऋषी सदस्यांशी जोडा
आत्ताच पहाटीप: * हा अहवाल मर्यादित कालावधीसाठी मोफत आहे