વર્ગ અથવા સૂક્ષ્મ વિભાગો

એ સમજવું સરળ છે કે કોઈપણ આપેલ રાશિ ક્ષિતિજ પર સરેરાશ બે કલાક, પ્લસ અથવા માઈનસ થોડી મિનિટો સુધી રહે છે. આનો અર્થ એ છે કે તે સમય દરમિયાન જન્મેલા તમામ વ્યક્તિઓની કુંડળીમાં ગ્રહોની સ્થિતિ સમાન હશે. ઉપરાંત, આપેલ રાશિ પછીના દિવસે પણ અંદાજિત તે જ સમયે (લગભગ 4 મિનિટના તફાવત સાથે) ક્ષિતિજ પર ઉગે છે. એ શક્ય છે કે જો બે જન્મ એક દિવસના અંતરે થાય તો પણ ગ્રહોની સ્થિતિ તેમજ ઉદિત રાશિ અપ્રભાવિત રહે. જોડિયા બાળકોના કિસ્સામાં પણ, જ્યાં ઉદિત રાશિ અને ગ્રહોની સ્થિતિ સમાન હોવાની શક્યતા છે, ત્યાં વ્યક્તિઓનું પૃથક્કરણ કરવું મુશ્કેલ લાગે છે.

ઉપર જણાવેલ મુશ્કેલીઓને દૂર કરવાની એક ઉત્કૃષ્ટ પદ્ધતિ વર્ગ અથવા સૂક્ષ્મ વિભાગનો ઉપયોગ છે. દરેક રાશિને ચોક્કસ સંખ્યાના ભાગોમાં વહેંચવામાં આવે છે. આમ, લગ્ન અથવા ઉદિત રાશિ વિભાગના ચોક્કસ વિસ્તારમાં પડે છે. ઋષિ પરાશર ષોડશવર્ગ નામના સોળ વિભાગોનું વર્ણન કરે છે. આ વર્ગો માત્ર દેખીતી રીતે સમાન કુંડળીઓને અલગ પાડવામાં મદદ કરતા નથી, તેઓ વ્યક્તિના જીવનના ચોક્કસ ક્ષેત્રો સાથે પણ ખાસ વ્યવહાર કરે છે. આમ, સચોટ અને ચોક્કસ ભવિષ્યવાણી કરવા માટે વર્ગોનો ઉપયોગ આવશ્યક છે.

પરાશરના સોળ વર્ગો નીચે મુજબ છે :

પરાશરના સોળ વર્ગોનો હેતુ છે :

ગ્રહ બળ અથવા ગ્રહોની શક્તિ

ગ્રહ જન્મપત્રિકામાં તેમની શક્તિ કે નબળાઈના આધારે તેમનું પરિણામ આપે છે. ગ્રહોની સચોટ શક્તિ નક્કી કરવા માટે વિસ્તૃત ગાણિતિક કસરતની જરૂર પડે છે. ગ્રહોની શક્તિને રૂપ અને ષષ્ઠીઅંશ (એટલે કે એકમો અથવા ઉપ-એકમો) માં વ્યક્ત કરવાનો રિવાજ છે જે એક રૂપ (એક એકમ) બનાવે છે.

ષડબળ અથવા છ ગણી શક્તિ

શક્તિના છ વિવિધ સ્ત્રોતો ગ્રહોને તેની વાસ્તવિક શક્તિ આપવા માટે ભેગા થાય છે. શક્તિના આ છ સ્ત્રોતો, જેને ષડબળ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે છે:

દશા અથવા ગ્રહોના કાર્યકારી સમયગાળા

દશા પદ્ધતિનો ઉપયોગ એ વૈદિક જ્યોતિષશાસ્ત્રનું અત્યંત ઉત્કૃષ્ટ લક્ષણ છે. જ્યારે ગ્રહોની સ્થિતિ સાથેની જન્માક્ષર ચાર્ટ, વ્યક્તિની સ્થિર છબી પ્રદાન કરે છે, ત્યારે દશા તેમાં ગતિશીલ પાસું ઉમેરે છે. જન્મપત્રિકામાં દર્શાવેલ વચન ત્યારે ફળ આપે છે જ્યારે યોગ્ય દશા ચાલે છે. આમ દશાઓ ઘટનાઓનો સમય નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.

વૈદિક જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં અનેક દશા પદ્ધતિઓ આપવામાં આવી છે. વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતી બે છે :